Zalew Żurski – historia, lokalizacja i atrakcje

Zalew Żurski — ogólne informacje

Zalew Żurski to sztuczny zbiornik retencyjny na rzece Wdzie, malowniczo wkomponowany w serce Wdeckiego Parku Krajobrazowego. Jego powstanie w latach 1928–1930, związane z budową zapory wodnej, było przełomowym wydarzeniem w historii polskiej hydroenergetyki.

Imponująca jak na owe czasy konstrukcja zapory, o wysokości 19 i długości 160 metrów, powstała w jednym celu – by zasilać Elektrownię Wodną w Żurze. W chwili uruchomienia był to największy i najnowocześniejszy tego typu obiekt w Polsce, a zastosowanie w nim innowacyjnych turbin Kaplana było przełomem technologicznym. Dziś Zalew Żurski pełni podwójną funkcję – jest nie tylko kluczowym elementem systemu energetycznego, ale także cennym miejscem rekreacji i ostoją przyrody.

Historia Zalewu Żurskiego

Kluczową postacią w rozwoju turystycznym i przyrodniczym okolic Zalewu Żurskiego był inżynier Alfons Hoffmann – nie tylko jeden z twórców elektrowni, ale przede wszystkim wielki pasjonat i propagator regionu. To on jako pierwszy dostrzegł rekreacyjny potencjał nowo powstałego akwenu. Z jego inicjatywy organizowano liczne wycieczki i obozy harcerskie, a dla miłośników wodnych przygód powołano do życia Klub Kajakowy „Wda” i stworzono specjalne przewodniki.

Atrakcje turystyczne wokół Zalewu Żurskiego

Okolice Zalewu Żurskiego, położone w sercu Wdeckiego Parku Krajobrazowego, doskonale łączą dziką przyrodę z rozbudowaną infrastrukturą turystyczną.

Sercem turystycznym regionu jest Tleń, miejscowość tętniąca życiem i oferująca atrakcje dla całych rodzin:

• Park Przygód – park linowy,

• wieża widokowa Na5ięć,

• Park Olbrzymich Owadów,

• nowoczesny plac zabaw,

• promenada pieszo-rowerowa wzdłuż brzegu zalewu.

Po dniu pełnym wrażeń warto zregenerować siły w jednej z lokalnych restauracji, na przykład w klimatycznej, drewnianej tawernie lub w „Plażowej”.

Jedną z głównych atrakcji jest ścieżka dydaktyczna, która prowadzi do malowniczego punktu widokowego „Zatoki”. Trasa wije się między lasami Borów Tucholskich a brzegiem zalewu, otwierając przed wędrowcami panoramę na akwen i jego największą wyspę – Maderę.

Spacer kończy się w pobliżu charakterystycznych torów kolejowych i urokliwego Mostku Miłości, skąd z ostatniego punktu widokowego można rzucić okiem na zalew po raz ostatni. Tuż obok kusi „Przystanek Tleń” – pensjonat i restauracja, gdzie przy lokalnym piwie można zakończyć wycieczkę, obserwując harce boleni w wodach zalewu.

Madera Island — największa wyspa Zalewu

Madera, największa wyspa na Zalewie Żurskim, stanowi cenną ostoję lokalnej flory i fauny.

Ichthyofauna Zalewu Żurskiego

Liczne stanowiska wędkarskie wzdłuż brzegów Zalewu Żurskiego świadczą o tym, że to niezwykle popularne łowisko. Jego wody obfitują w różnorodne gatunki ryb, przyciągając pasjonatów wędkarstwa z całego regionu.

Ekosystem zalewu, typowy dla nizinnych zbiorników zaporowych, charakteryzuje się bogactwem zarówno ryb spokojnego żeru, jak i drapieżników. Wśród najczęściej poławianych gatunków królują:

• leszcz,

• płoć,

• okoń,

• szczupak.

Zagrożenia dla ekosystemu Zalewu

Ekosystem Zalewu Żurskiego mierzy się jednak z kilkoma poważnymi zagrożeniami:

• *Eutrofizacja* – nadmierne użyźnienie wód prowadzi do zakwitów sinic, co pogarsza jakość wody i zagraża życiu organizmów wodnych.

• *Erozja brzegów* – działanie fal i wahania poziomu wody niszczą linię brzegową, zagrażając siedliskom przybrzeżnym.

• Zanieczyszczenia i zmiany hydrologiczne – spływy z okolicznych terenów oraz zmiany w przepływie wody stanowią dodatkowe obciążenie dla ekosystemu.

Ochrona wyjątkowej przyrody tego miejsca wymaga stałego monitoringu i podjęcia aktywnych działań ochronnych.